در چنین روزی- تامس هابز

تامس هابز Thomas Hobbes (۵ آوریل ۱۵۸۸ میلادی- ۴ دسامبر ۱۶۷۹ میلادی ) فیلسوف انگلیسی سدهٔ هفدهم و دوره آغازین عصر روشنگری است که بیشتر شهرتش بخاطر کتابش لویاتان Leviathan می‌باشد.

تامس هابز يکی از بحث انگيزترين متفکران سياسی دوران جديد است. در ميان مفسران و پژوهشگران آثارش، داوری های گوناگون و متضادی به چشم می‌خورد. از او به عنوان «وکيل جباريت» گرفته، تا «پيشگام حقوق بشر» ياد کرده اند. اما عليرغم اين اختلاف نظرها ، ترديدی در اين زمينه وجود ندارد که وی در فلسفهٔ سياسی خود، نه تنها با رويگردانی از انديشهٔ سياسی سده های ميانه، بلکه همچنين با گسست از فلسفهٔ سياسی کلاسيک يونان، يعنی سنتی تقريبا" دو هزارساله، انديشهٔ سياسی دوران جديد را پايه گذاری کرده است.تامس هابز

هابز می گفت: معمولا" تفکيکی ميان «حق» و «قانون» قائل نمی‌شوند، در حالی که ضروريست ميان اين دو مفهوم فرقی قائل شد، زيرا «حق» متکی بر آزادی برای انجام يا عدم انجام کاری است، در صورتی که «قانون» تعيين و موظف می‌کند که چه کاری بايد انجام گيرد و يا نگيرد. به اين اعتبار، تفاوت ميان «حق» و «قانون»، همانند تفاوت ميان «آزادی» و «وظيفه» است.

هابز معتقد بود که طبيعت، انسان‌ها را از نظر استعداد‌های جسمی و روحی برابر آفريده است. اختلافات کوچکی اگر در اين زمينه‌ ميان آنان موجود باشد، به گونه‌ای نيست که کسی را نسبت به ديگری در موقعيتی برتر قرار دهد. مثلا" در مورد نيروی بدنی، حتی ضعيف‌ترين فرد نيز می‌تواند قوی‌ترين فرد را يا با نيرنگ يا به ياری متحدان خود از بين ببرد. همين برابری طبيعی انسانهاست که آرزوهای مشابهی را نيز در آنان بوجود می‌آورد. حال اگر دو انسان در پی چيز واحدی باشند که هر دو نتوانند همزمان آن را تصاحب کنند، دشمن يکديگر می‌گردند و در پی رسيدن به هدف، هر يک تلاش می‌ورزد تا ديگری را يا از ميدان بدر کند، يا مطيع و يا نابود سازد.

تامس هابز اعتقاد داشت راه جلو گیری از جنگ و خطر مرگ و زندگی حيوانی و فلاکت‌بار و چندش‌آور، چشم پوشی از صلاحديد شخصی و انتقال اين حق و صلاحديد به يک فرمانروا از طريق بستن قراردادی دولتی است. به ميانجی اين قرارداد، همه‌ٔ قدرت فرد يا جمعی از افراد واگذار می‌شود و موجودی زايش می‌يابد که نتيجه‌ٔ وحدت همه‌ٔ مردم است. اين موجود چيزی جز لوياتان يعنی دولت هابزی نيست. تامس هابز معتقد بود درغياب و خارج از چهارچوب دولت مردم شاهد جنگ ، فقر، حماقت ، توحش ، کثافت ، و وحشت و در حضور دولت ، مردم می توانند ناظر صلح ، امنیت ، رفاه ، نظم ، جمع ، و فرهنگ شوند. او برای دمکراسی های امروزه غربی، پايه های فلسفه دولت و حقوق در عصر جديد را ريخت و می‌گفت جایی که قانون نباشد ، قانون شکنی امری معمولی می‌شود برای هابز، پيش‌شرط امر عادلانه و رفتار مطابق عدالت، وجود دولت و قوانين است و به اين اعتبار نمی‌توان نزد او از عدالت به مثابه مقوله‌‌ای اخلاقی سخن راند.

منابع:
فیلسوفان/به نقل از دویچه وله / بهرام محیی
کتابخانه مجازی ایران/ بهرام محيی
ماهنامه مشعل/ نصرت شاد
ویکیپدیا


توماس هابس، توماس هابز، طوماس هابز

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر